Vịnh Tiến Sĩ Giấy

Tác giả: Nguyễn Khuyến

I
Rõ chú hoa man (1) khéo vẽ trò,
Bỡn ông mà lại dứ thằng cu.
Mày râu mặt đó chừng bao tuổi,
Giấy má nhà bay đáng mấy xu?
Bán tiếng mua danh thây lũ trẻ,
Bảng vàng bia đá vẫn nghìn thu.
Hỏi ai muốn ước cho con cháu,
Nghĩ lại đời xưa mấy kiếp tu.
II
Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai.
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng, (2)
Nét son điểm rõ mặt văn khôi. (3)
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ?
Cái giá khoa danh thế mới hời! (4)
Ghế tréo, lọng xanh ngồi bảnh choẹ,
Nghĩ rằng đồ thật hóa đồ chơi!

1. Hoa man: người thợ làm nghề hàng mã.
2. Giáp bảng: bảng đề tên từ học vị tiến sĩ trở lên.
3. Văn khôi: đầu làng văn. ở đây chỉ người có đỗ đạt cao.
4. Hời: giá rẻ.

Cáo Quan

Tác giả: Nguyễn Khuyến 

Quan chẳng quan thì dân, chiếu trung đình ngất ngưởng ngồi trên, 
nào lềnh, nào cả, nào bàn ba, 
tiền làm sao, gạo làm sao, đóng góp làm sao, 
một năm mười hai tháng thảnh thơi,
cái thủ lợn nhìn thầy đà nhẵn mặt.

Già chẳng già với trẻ, đàn tiểu tử nhấp nhô đứng trước,
này thơ, này phú, này đoạn một, 
bằng là thế, trắc là thế, lề lối là thế, 
ba vạn sáu nghìn ngày thấm thoắt,
con mắt già cái kính đã mòn tai.

Tự Trào

Cũng chẳng giàu, mà cũng chẳng sang,
Chẳng gầy, chẳng béo chỉ làng nhàng.
Cờ đương dở cuộc, không còn nước,
Bạc chửa thâu canh đã chạy làng.
Mở miệng nói ra gàn bát sách,
Mềm môi chén mãi tít cung thang.
Nghĩ mình lại gớm cho mình nhỉ,
Thế cũng bia xanh, cũng bảng vàng.

Nguyễn Khuyến