Tài Ngô - NGÀY XƯA, TÔI THI ĐỆ THẤT

Tác giả: Tài Ngô

Năm 1972 tôi học lớp nhất. Gọi lớp nhất là do quen miệng, kỳ thực trên nhãn vở chúng tôi viết là lớp năm, năm A (trường tôi có hai lớp năm). Tháng ba, thầy Duy dạy lớp tôi bảo cả lớp phải đi chụp mấy tấm hình chân dung 2x3 để dán thẻ học sinh, chuẩn bị thi vào đệ thất. Chúng tôi thích gọi thi đệ thất hơn là thi vào lớp sáu vì lúc ấy đang là giao thời giữa hai tên gọi, một phần chưa quen miệng nhưng kỳ thực cái tên đệ thất nghe sang cả, trang trọng hơn là cái tên lớp sáu dân dã, bọt bèo.
 

Trường tôi học ngày hai buổi, nghỉ nguyên ngày thứ năm và chiều thứ bảy. Thứ năm nghỉ học, tôi với thằng Tiếp, thằng Nhơn cùng xóm rủ nhau đi chụp hình. Tiệm chụp hình nằm trên đường Khải Định, gần chợ Thanh Bình. Lần đầu chụp hình, ông thợ phải chỉ vẽ đủ các kiểu, nào tóc phải rẽ ngôi 3/7, mắt phải nhìn thẳng vào đèn, miệng cười nhưng không được hé môi. Tội nghiệp thằng Tiếp, miệng nó hơi hô nên ngậm được miệng thì mắt lại nhắm tịt mà mắt nhìn vào hướng đèn rọi thì hai cái môi không chịu hợp tác về chung...một nhà. Tôi với thằng Nhơn bụm miệng cười nó càng mắc cỡ. Ông phó nhòm càm ràm một hồi rồi khoát tay ra hiệu hai thằng tôi ra ngoài để ông làm việc. Trên đường về, thằng Tiếp mua ba cây kem đậu xanh loại hảo hạng để trám miệng tôi với thằng Nhơn không bép xép chuyện chụp hình cho mấy đứa nhiều chuyện trong lớp.

Đà Nẵng lúc ấy chia làm 3 quận. Mỗi quận có một trường công để học trò thi vào lớp đệ thất. Quận 1 có trường Phan Châu Trinh dành cho học sinh nam, trường Nữ Trung Học dành cho học sinh nữ (niên khoá 1973-1974 mang tên Nữ Trung Học Hồng Đức), quận II có trường Ngoại Ô (sau này đổi tên thành Thái Phiên), quận III có trường Đông Giang. Học trường công chỉ đóng tiền niên liễm một lần trong năm học, rất rẻ so với gánh nặng học phí mỗi tháng của các trường tư nên học trò cố gắng thi cho đậu. Lớp tôi con trai thi vào Phan Châu Trinh, con gái thi vào trường Nữ trung học, ngoại trừ thằng Tiếp. Anh thằng Tiếp dạy ở Đại Lộc nên nó dự thi vào trường đó để chắc chắn suất đậu. Nói như vậy để biết đậu vào trường công, nhất là hai trường ở quận I vinh dự như thế nào.
 

Ngày trường Phan Châu Trinh nhận đơn, bọn con trai hai lớp nhất trường tôi mang theo thẻ học sinh rồng rắn kéo nhau đi nộp đơn. Không có bóng dáng phụ huynh nào trong khu vực nhận đơn, ở khu thư viện, thính đường (giống như hội trường), mà chỉ toàn những thằng học trò sàn sàn tuổi tôi. Trường cấp cho mỗi đứa một số báo danh. Lớp tôi hầu hết thi ở trường Bồ Đề (nay là Nguyễn Huệ) nằm trên đường Quang Trung. Lấy được số báo danh bọn tôi đứa nào cũng ướt nhẹp mồ hôi, quần áo xộc xệch vì chen lấn. Mệt nhưng mà vui, lòng rộn ràng lâng lâng vì lần đầu ra khỏi cổng trường thân thuộc, chúng tôi đã tự bước đi trên đôi chân non nớt của chính mình.
 

Sang tháng tư, chiến sự ác liệt ở Quảng Trị. Lác đác trên đường phố Đà Nẵng đã thấy dân tản cư bồng bế, gồng gánh. Tháng năm khi đoạn đường xuôi Nam từ thị xã Quảng Trị qua Hải Lăng tới huyện Phong Điền có tên gọi mới là "Đại lộ kinh hoàng" thì không khí chiến tranh đã len vào thành phố, nhiều trường học ở Đà Nẵng đóng cửa để tiếp nhận đồng bào chạy loạn vào lưu trú. Trường tôi không tổ chức lễ bế giảng, tôi tiếc hùi hụi vì mất đi việc nhận phần thưởng danh giá của lớp cuối cấp. Buồn hơn cả là lớp tôi không tổ chức được buổi liên hoan họp mặt chia tay, tôi không nghe được thằng Công, nhỏ Thuỷ, hai cây văn nghệ của lớp song ca bài "Hè về" lần cuối.
 

Chiến sự coi mòi lắng dịu mặc dầu hoả châu vẫn hằng đêm giăng mắc trên trời cũng là lúc bọn tôi lục tục ôn bài để chuẩn bị kỳ thi. Hai ngày cuối tôi không ôn bài nữa mà đọc truyện. Truyện cho tuổi học trò ngoài tủ sách Tuổi Hoa còn có tủ sách Mây Hồng, Trăm Hoa (hai tủ sách sau không hay bằng Tuổi Hoa). Truyện của tủ sách Trăm Hoa khi hết truyện chính người ta thường in thêm những kiến thức phổ thông để hấp dẫn người đọc. Thường mấy đứa mê truyện hay bỏ qua phần kiến thức khi đọc hết mạch truyện chính. Tôi thì đọc tuốt luốt vì biết nhiều thì không bổ sấp cũng...bổ ngửa. Tôi trúng tủ một câu hỏi địa lý khi đọc một cuốn truyện trong tủ sách Trăm Hoa (mà tôi đã quên tên), câu hỏi mà tôi nghĩ rất ít đứa trả lời được.
Buổi sáng thi đầu tiên, người cậu thứ sáu ở cùng nhà chở tôi và bà chị trên tôi đến trường Bồ Đề trên chiếc honda dame. Chị tôi học trên tôi hai lớp, đã đậu vào trường Nữ Trung Học cách đây hai năm. Bà chị đi theo nhằm động viên, khích lệ tinh thần đồng thời chia sẻ kinh nghiệm thi cử. Tới gần cổng trường tôi thấy một toán cảnh sát đứng rải quanh trường, bên cạnh là những cuộn thép gai bung xung chặn đường, không cho phụ huynh đi vào khu vực trường thi. Lần đầu thấy cảnh sát đứng gác, tôi sợ xám hồn, mặt xanh chành như đít nhái. Lo lắng vơi bớt khi tôi bước vào phòng thi ở đầu hồi lầu một, ngó thẳng ra mặt đường Quang Trung. Một bàn chỉ ngồi đúng hai đứa học trò, số báo danh ghi bằng phấn trắng lạnh lùng trên mặt bàn trông thật vô hồn. Mặt đứa học trò nào cũng căng như dây đàn, hồi hộp xen lẫn âu lo không biết đề thi có vừa với sức học của mình không.
 

Môn văn thi đầu tiên, thời gian làm bài là ba giờ. Đề văn ra như sau: Trong giờ giải lao, một số học sinh lớp em phạm lỗi. Thầy hiệu trưởng vào lớp nhắc nhở. Em hãy tường thuật lại. Tôi bị "khớp" vì xưa giờ không nghe được từ giải lao bao giờ (sau này về hỏi mãi mới biết giải lao là giờ ra chơi). Tôi loay hoay mãi cây viết pilot trên tay, mồ hôi tay túa ra dầm dề. Bỏ qua nghĩa của từ giải lao, tôi nghĩ phải viết cái lỗi gì đã xảy ra. Đây là bài văn tường thuật, cái chính là thuật lại cảnh thầy hiệu trưởng vào lớp. Tôi nhớ lại một lần thầy hiệu trưởng nhắc nhở dưới cờ việc học trò khắc tên kỷ niệm vào những thân cây dương liễu trồng quanh sân trường. Tôi viết vào giấy nháp liền một mạch, nhập đề, rồi thân bài cái cảnh thầy vừa nghiêm khắc nhắc nhở vừa trìu mến khuyên bảo học trò hãy giang tay bảo vệ sự sống của cây xanh. Viết được vài dòng nhập đề vào giấy thi thì tôi nghe tiếng đạn giấy bay chiu chíu qua mang tai. Thì ra bên ngoài phòng thi phụ huynh đang quăng giấy nháp bài vào cho thí sinh bằng cách dùng dây thun bắn vào. Không biết đề thi lọt ra ngoài bằng cách nào trong khi cảnh sát đứng quanh trường. Hai giám thị vội vàng đóng hai cánh cửa lớp hướng ra đường, chúng tôi lại cắm cúi làm bài dù bên ngoài tiếng loa nhắc bài vẫn không ngừng nghỉ.
 

Buổi trưa ông cậu đến đón hai chị em tôi. Cậu hỏi làm bài được không tôi cười dạ được. Chị tôi nói có ông phụ huynh làm bài văn hai đứa giành giật ca uống nước rồi oánh lộn nhau. Tôi nói ăn thua là tường thuật, còn cái lỗi gì thì đâu có quan trọng. Ông cậu cười tươi, dẫn hai chị em tôi đi ăn cà ri gà ở quán nằm trên đường Cô Giang gần đó. Đó là lần đầu tiên tôi được ăn quán, mà lại là quán ngon nữa chứ. Lớn lên nhớ đến ông cậu là tôi nhớ đến món cà ri năm nào, đúng là miếng ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời.
 

Buổi chiều thi câu hỏi thường thức, phòng thi của tôi dời qua lầu đối diện. Khoa học thường thức gồm các các câu hỏi trong các môn học: Đức dục, quốc sử, địa lý, khoa học, vệ sinh. Môn này chịu khó học bài đồng thời phải nhớ kỹ vì nhiều bài dây mơ rễ má với nhau, ví dụ môn địa lý tên nước, thủ đô khác nhau; viết thủ đô của nước Pháp là Luân Đôn có mà...đi đầu xuống đất. Tôi làm bài tự tin, trôi chảy. Một câu khó nhất mà tôi cho là hay không bằng...hên vì tôi đã tìm thấy câu trả lời trong cuốn truyện của tủ sách Trăm Hoa cách đây hai ngày. Câu hỏi địa lý đó là: có bao nhiêu nước bị chia đôi như nước ta, hãy kể tên các nước đó. Tôi viết không đắn đo: có ba nước chia đôi tương tự như nước ta. Đó là Đông Đức, Tây Đức; Nam Hàn, Bắc Hàn; Trung Cộng, Đài Loan (nước Đức nay đã thống nhất sau sự kiện “Bức tường Berlin sụp đổ năm 1989”). Đây là một câu hỏi thuộc loại kiến thức tổng quát, không có trong sách học, chỉ những đứa học trò nào đọc nhiều mới nắm vững được.

Buổi sáng tiếp theo tôi thi môn toán cuối cùng. Có một bài tỷ lệ xích, một bài phân số. Bài quy tắc tam suất nằm ở câu số ba, khó nhất. Bài toán quy tắc tam suất tôi làm gần hết bài thì trống đánh hết giờ. Tôi rời phòng thi mặt ỉu xìu như bánh bao chiều vì bài toán dang dở. Nỗi buồn rồi cũng nhẹ tênh vì dù sao tôi cũng đã vượt qua kỳ thi một cách suôn sẻ cho dù môn toán chưa đi đến đáp số.
Những ngày hè tôi lại ra bãi biển Thanh Bình dang nắng thả diều cùng thằng Tiếp, thằng Nhơn. Con diều no gió tung cánh trên trời xanh cũng là lúc những nhọc nhằn, lo âu về một mùa thi được tôi gởi lại cho trùng khơi đang lồng lộng gió ngàn.

Thằng Tuân rủ tôi đi coi điểm thi. Thằng Tuân học dưới tôi một lớp, nó đi coi điểm cho thằng Dũng, em bạn dì của nó. Hơn ba ngàn thí sinh, trường lấy sáu trăm. Mỗi bảng có tên 50 học sinh. Tôi sợ mình điểm thấp nên coi từ bảng cuối trở lên. Đến bảng thứ mười, không thấy tên mình tôi run như cầy sấy. Chỉ còn hai bảng nữa, lại điểm cao chót vót thì làm sao mà hy vọng. Tôi bần thần, ngẩn ngơ thì nghe tiếng thằng Tuân la lên: Mầy đậu rồi, ở bảng đầu tiên ấy. Tôi điếng hồn, thật hay mơ đây. Lạy trời! Mong thằng Tuân đừng xạo ke. Tôi chạy lại bảng số một. Đúng rồi! tên tôi nằm ở số thứ tự 39, đồng điểm số 26,5 với thằng ở số thự tự 36. Đó là thằng Hoà đen, học lớp 5B cùng trường. Coi lên trên tôi thấy còn có thằng Hưng học cùng lớp với thằng Hoà đen nằm ở số thứ tự 13. Xóm tôi kỳ thi đó chỉ tôi, thằng Thành con, thằng Lực ky đậu, còn lại rớt như sung rụng. Ừ mà còn thằng Tiếp cũng đậu, nhưng đậu tuốt ngoài Đại Lộc. Thằng Tiếp nói nó cố gắng học ở đó nửa niên khoá, thi xong đệ nhất lục cá nguyệt thì xin chuyển về học cùng trường với tôi. Thằng Nhơn rớt vào học Quốc Gia Nghĩa Tử, thằng Nghĩa con ông thiếu tá Soạn, thằng Dũng con bà Tộ học lại lớp nhất để sang năm thi lại (năm sau hai thằng này đều đậu). Con Thuỷ La Sát con ông đại uý Ba cùng thằng Sơn em nó học trường tư. Lớp tôi hai "cựu thù" Nguyên và Long béo trưởng lớp cùng đậu. Thằng Vinh, đối thủ của tôi cùng học lớp 6/5 với tôi. Thằng Nguyên bạn thân của tôi học lớp 6/6 cùng thằng Lễ, Long trưởng lớp học lớp 6/8 cùng thằng Bé đen. Thằng Trung "cận", thằng bạn "tiếp sức" để tôi bị thầy phạt quỳ trong bài viết "Thuyền giấy" học tuốt lớp 6/12. Long con ngồi cùng bàn với tôi học lớp 6/9. Còn có thằng Cẩm hay cắn móng tay cũng đậu, nó học đâu lớp 6/9 thì phải. Thằng Cẩm này còn "tái ngộ" cùng tôi khi tôi về học cấp III tại trường Quế Sơn. Lớp tôi còn có thằng Kiểm, Gioang cũng thi đậu nhưng vào lớp nào thì tôi không nhớ.

Ngày thi đệ thất tôi tuổi mười một, bây giờ tôi ngoài sáu mươi. Có người đã nói nơi xa nhất trên thế giới này là...quá khứ. Con người ta chỉ bước được đến tương lai chứ không thể ngược đường về quá khứ. Quá khứ chỉ quay về trong ký ức mỗi người khi con sóng kỷ niệm miên man nhắc nhớ. Mỗi khi ngang qua trường cũ, lòng tôi lại xôn xao nhớ về kỳ thi đệ thất ngày cũ. Bâng khuâng để tâm hồn lãng đãng khói sương rồi ru ta ngậm ngùi về một thời đã xa hun hút.
P/s Đề thi vào đệ thất năm 1970 (thiếu môn văn).


https://www.facebook.com/tai.ngo.75839923

Kiên Vũ - Sính tên Ngoại ?

Tôi để ý có một chuyện rất lạ. Người Trung Quốc xây khu đô thị sang nhất Bắc Kinh, Thượng Hải thì đặt tên Tây Sơn, Triều Dương, Lục Gia Chủy. Người Nhật có Ginza, Marunouchi. Người Pháp có Champs Élysées. Nghe phát là biết đang ở đâu. Còn ta thì càng sang tên càng khó đọc.

Hồi còn ở nhà cũ, bố tôi ghi địa chỉ cho họ hàng ngoài quê: “Nó ở Hòn Mát Si Ti.” Tôi ngẩn người mất mấy giây mới hiểu ông đang nói Goldmark City. Sau này chuyển nhà, ông lại bảo: “Nó ở gần khu Thê Liêng.” Tôi hỏi Thê Liêng nào? Ông bảo cái khu Đờ Linh ấy. Hóa ra là The Link.

Từ đó tôi bắt đầu phát hiện ra bất động sản Việt Nam đang âm thầm tạo ra một hệ ngôn ngữ riêng mà chỉ chủ đầu tư, môi giới và vài ông bảo vệ cổng khu đô thị mới hiểu nổi.

Ngày xưa người ta hỏi: “Nhà anh ở đâu?” “Tôi ở Bưởi.” “Tôi ở Nhật Tân.” “Tôi ở Yên Phụ.” Nghe phát là hình dung được ngay. Bây giờ hỏi: “Anh ở đâu?” “Dạ em ở Mát Tê Ri.” “Mát cái gì?” “Masteri.” Người đối diện đứng hình như vừa nghe đọc mật khẩu wifi.

Hôm nọ tôi đến thăm một ông bạn. Ông ấy bảo: “Nhà tao ở Lệ Rơi Đời So Le.” Tôi nghe cứ tưởng ông vừa chuyển sang sống cạnh cung điện Versailles với vua Louis XIV. Lên Google Maps tìm mãi không thấy. Hỏi đi hỏi lại mới biết ông đang ở D’. LE ROI SOLEIL. Tôi đi về khóc một dòng sông. Đến tuổi này rồi, đi thăm bạn mà phải tra từ điển phát âm còn vất vả hơn đi tìm địa chỉ.

Tôi đang hình dung cảnh một ông cụ ngoài bảy mươi tuổi, cầm toàn bộ tiền tiết kiệm cả đời đi mua nhà cho con. Bạn sales bước ra, nở nụ cười chuyên nghiệp: “Dạ bác tham khảo giúp cháu Maison Privée, Lumière Boulevard, Global Gate, Grand Marina, The Cosmopolitan và De La Sol.” Ông cụ nghe xong chắc phải vịn ghế. Ngày xưa mua đất chỉ cần nhớ tên làng. Ngày nay muốn mua nhà phải học thêm tiếng Anh, tiếng Pháp và một ít tiếng môi giới.

Mà buồn cười nhất là càng sang càng ít tiếng Việt. Hiếm hoi còn có Khai Sơn. Nhưng cũng phải thêm chữ City phía sau cho đủ độ quốc tế. Không thì sợ khách tưởng bán vật liệu xây dựng.

Tôi đang chờ một ngày có dự án mang tên “Làng Mơ Riverside Luxury Residence Premium Collection”. Để các cụ ngoài quê hoàn toàn từ bỏ ý định hỏi địa chỉ con cháu.

Rồi vài chục năm nữa con cháu mở gia phả ra đọc: “Năm 2026 cụ cố bán ba mẫu ruộng mua một căn Mê Zông Pờ Ri Vê.” Chúng nó sẽ tưởng tổ tiên mình là người Pháp. Trong khi thực tế cụ vẫn ăn bún riêu, uống trà đá, xem Táo Quân và tối ngồi chửi tắc đường như bao người Hà Nội khác.

Chính ra sau này đặc quyền yêu tiếng Việt lại được giành cho các hộ giải phóng mặt bằng về ở Thư Lâm với Đông Anh còn lại Hồng Hà cũ sẽ toàn các khu đô thị tên tiếng Pháp.

Việc này vẫn chưa hài bằng mỗi lần đi lễ ông Bảy, ông Mười, cô Chín… nghe các thày đọc địa chỉ tín chủ mà mình đang khấn xì xụp phải bật cười, tín chủ x, Hà Nội thành phố, Phú Thượng Phường, s5 toà, Nô bồ rít tồ chung cư....lại vái thêm hai vái mong thánh tha thứ.

Ấy thế mới biết, ngày xưa muốn giàu phải học kinh doanh. Ngày nay muốn giàu có khi phải học phát âm trước đã. Không khéo vài năm nữa các sàn bất động sản phải mở thêm lớp IELTS cho phụ huynh đi mua nhà. Đỗ B1 mới được xem bảng hàng, B2 mới được ký hợp đồng, còn muốn mua penthouse thì mời bác thi speaking với sales trước ạ. Hy vọng một ngày nào đó các nhà quản lý yêu tiếng nước mình hơn!!

Tại sao ngày xưa Saigon những cây me được trồng rất nhiều theo đường phố?

Sài Gòn thời Pháp thuộc và cả sau này được quy hoạch với rất nhiều cây me dọc các đại lộ, đặc biệt là các đường như Đường Norodom, Đường Gia Long, Đường Cường Để, Đường Duy Tân và khu vực trung tâm. Việc chọn cây me không phải ngẫu nhiên mà vì nhiều lý do thực tế.

1. Rất phù hợp với khí hậu nhiệt đới 

Cây me chịu được nắng nóng, ít cần chăm sóc, chịu hạn tốt và sống rất lâu. Điều này rất thích hợp với khí hậu nóng của Nam Bộ.

2. Tán lá rộng nhưng không quá rậm 

Tán cây me tạo bóng mát cho người đi bộ và xe cộ, nhưng lá nhỏ nên vẫn cho ánh sáng xuyên qua. Đường phố không bị tối như khi trồng một số loài cây có tán quá dày.

3. Bộ rễ tương đối ổn định
So với nhiều loại cây lớn khác, rễ me ít làm hư mặt đường hay vỉa hè nếu được trồng đúng kỹ thuật. Điều này rất quan trọng đối với đô thị.

4. Cây sống hàng trăm năm
Một cây me có thể sống cả trăm năm, thậm chí lâu hơn. Vì vậy, đây là khoản đầu tư lâu dài cho thành phố. Nhiều cây me ở trung tâm Sài Gòn ngày nay đã có tuổi đời hơn 100 năm.

5. Mang vẻ đẹp đặc trưng của Sài Gòn
Theo thời gian, hàng me đã trở thành một biểu tượng của Sài Gòn. Người dân thường nhắc đến “hàng me Sài Gòn” với sự hoài niệm. Những chiếc lá me nhỏ li ti, hoa me màu vàng nhạt và tiếng lá xào xạc đã tạo nên một nét rất riêng của thành phố.

6. Có giá trị kinh tế nhỏ
Quả me có thể ăn hoặc làm gia vị. Ngày trước, trẻ em thường nhặt me rụng để ăn hoặc bán. Tuy nhiên, đây chỉ là lợi ích phụ chứ không phải lý do chính để trồng.

Vì sao người Pháp thích trồng me?

Khi quy hoạch Sài Gòn từ giữa thế kỷ 19, người Pháp muốn xây dựng một “Paris của Viễn Đông”. Họ cần những đại lộ rộng, nhiều bóng mát. Sau khi thử nhiều loại cây, họ nhận thấy cây me vừa đẹp, vừa bền, ít gãy đổ trong gió, chịu được điều kiện đô thị và chi phí chăm sóc thấp. Vì thế, cây me được trồng rất phổ biến.

Ngày nay, dù thành phố đã trồng thêm nhiều loài cây khác như sao đen, dầu rái, lim xẹt hay giáng hương, nhưng những hàng me cổ thụ ở trung tâm vẫn được xem là một phần di sản đô thị và là hình ảnh gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ người Sài Gòn.

Tại sao người Pháp lại dùng cây me? 

Câu chuyện này gắn liền với lịch sử hình thành Sài Gòn hiện đại.
Khi người Pháp chiếm Sài Gòn năm 1859, họ muốn biến nơi đây thành một thành phố kiểu châu Âu – thường được gọi là “Hòn ngọc Viễn Đông” (Pearl of the Far East). Tuy nhiên, họ nhanh chóng nhận ra rằng không thể trồng những loài cây quen thuộc ở Pháp vì khí hậu nhiệt đới quá nóng.

Họ đã thử nhiều loại cây bản địa và cây nhập từ các thuộc địa khác, trong đó có:

• Cây sao đen: rất cao, thân đẹp, nhưng lớn chậm và tán không đều.
• Cây dầu rái: sống rất khỏe, nhưng sau này có thể quá to và rễ phát triển mạnh.
• Cây lim xẹt: lớn nhanh nhưng cành dễ gãy khi mưa bão.
• Cây me: gần như hội đủ mọi ưu điểm.

Cuối cùng, cây me được đánh giá là phù hợp nhất vì:

• Chịu nắng nóng và ít sâu bệnh.
• Tán lá tạo bóng mát nhưng không quá rậm.
• Lá rất nhỏ nên khi rụng dễ bị gió cuốn đi hoặc nhanh phân hủy, ít gây tắc cống. Đây là một ưu điểm mà ít người để ý.
• Cành khá dẻo, chịu gió tốt hơn nhiều loài cây khác.
• Tuổi thọ rất cao, có thể hàng trăm năm.

Vì sao đường Duy Tân và nhiều con đường khác có hàng me rất đẹp?

Người Pháp quy hoạch các đại lộ rất rộng, thường rộng 30–40 mét, với hai hoặc bốn hàng cây hai bên đường. Mỗi loài cây thường được trồng riêng trên từng tuyến phố để tạo vẻ đồng nhất. Vì thế, có những con đường gần như chỉ trồng me, tạo nên những “đường hầm xanh” rất đẹp vào mùa lá non.
Đến thời Việt Nam Cộng hòa, chính quyền vẫn tiếp tục giữ gìn những hàng me này vì chúng đã trở thành một phần bản sắc của Sài Gòn.

Một điều thú vị
Người Sài Gòn xưa thường nói rằng “đi dưới hàng me là biết mình đang ở trung tâm Sài Gòn.” Nhiều nhà văn, nhạc sĩ và nhiếp ảnh gia đã lấy hình ảnh hàng me làm biểu tượng của thành phố. Đặc biệt, vào đầu mùa mưa, lá me non xanh mướt phủ kín các đại lộ tạo nên một khung cảnh rất đặc trưng.

Đến nay, nhiều cây me ở khu vực trung tâm được các nhà nghiên cứu ước tính đã trên 100–150 năm tuổi, nghĩa là chúng đã tồn tại từ những năm đầu thời Pháp thuộc và chứng kiến gần như toàn bộ lịch sử hiện đại của thành phố.

Có một giai thoại khá thú vị: người Sài Gòn xưa thường đùa rằng “Sài Gòn có ba thứ nổi tiếng: nắng, me và xe.” Ý muốn nói đi đâu trong trung tâm cũng gặp những hàng me cổ thụ che mát, khiến chúng trở thành một phần ký ức không thể tách rời của nhiều thế hệ.

SƯU TẦM

Quyển Sách Cuộc Đời

(Bài Sưu Tầm)

Bạn có biết – mỗi ngày trong đời mình đều mở ra một trang giấy trắng …

Rồi ngày qua đi khi một trang đã kín … và tôi không còn thay đổi gì được nữa

Lần giở lại từng trang… tôi như thấy lại đời mình … nhiều khi hạnh phúc, nhưng cũng không hiếm lúc buồn đau …

Có những kỷ niệm ngọt ngào làm tôi nôn nao…

Nhưng cũng có những kỳ ức làm tôi chỉ muốn : Ước gì tôi có thể xé tan chúng ….

Và từ hôm nay tôi đã tìm được một cách viết khác cho những trang sách khác

… Dẫu cho khó khăn có bao trùm, nghịch cảnh có bủa vây, tôi vẫn cố tìm cách pha một màu thật dịu dàng , thật êm ái như thể trời vẫn quang, mưa vẫn tạnh … để bức tranh hôm nay sẽ là hồi ức đẹp ngày mai….

Và bạn, hôm nay bạn sẽ viết gì đây ?

-Tôi sẽ viết sao cho ngày hôm nay sẽ trở thành “tài sản vô giá “ hay “hành trang không thể nào quên” , để tôi có thể vững bước đến cuối “con đường “ cuộc đời. Vì tôi đã có niềm tin , ý chí và sự lạc quan làm bạn đồng hành …

Và bạn, bạn sẽ làm gì khi bạn biết mình chỉ còn một ngày để sống ?

-Tôi sẽ cám ơn Cha Mẹ… người đã ban cho tôi cuộc sống tươi đẹp nầy ….

Tôi sẽ nguyện cầu Ơn Trên xin ban bình an cho hết khắp mọi người, cho những người tôi yêu và không yêu, quen và không quen .

Tôi sẽ ngồi lặng hàng giờ nhìn mặt trời mọc, ngắm những tia nắng nhảy nhót buổi sớm mai, nghe gió nhẹ nhàng ve vuốt trên làn da và khẻ đùa trong từng lọn tóc…

Tôi sẽ chạy ùa vào lòng người tôi yêu thương nhất đời để được ấp ôm, để được che chở, để được say đắm nồng nàn…

Tôi sẽ ôm ghì lấy những đứa con thiên thần của tôi … mãi đến khi tôi không còn hơi sức nữa …

Xin hãy sống tận hưỡng một ngày như mọi ngày

Xin hãy làm đầy ký ức bằng những niềm vui và mọi điều tốt đẹp

Xin đừng làm tổn thương ai dù chỉ bằng lời nói hay việc làm

Xin được cùng ai chia vai gánh nặng

Xin được cùng ai chung tay xây đắp những công trình không thể để lại ngày mai

Sẽ không bao giờ là quá muộn để bạn thay đổi cách suy nghĩ, cách sống , cách nhìn cuộc đời, cách cảm nhận về cuộc đời …để khởi đầu một ngày mới , để viết một trang sử mới về đời mình …

Cảm ơn Thượng Đế đã ban cho con hôm nay, có lẽ vậy mà người gọi đó là “ Present”Con sẽ cố gắng sống tốt như người đã từng dạy … mỗi ngày trong đời con….

Fwd: Ryan Phan - GIẤC MƠ MỸ TAN VỠ Ở LITTLE SÀI GÒN!…

Bài viết của Ryan Phan?

GIẤC MƠ MỸ TAN VỠ Ở LITTLE SÀI GÒN!…

Tuần trước, mình bay từ Atlanta về California thăm gia đình một người bạn cũ. Trong khi ở đó, mình đi qua một con phố mà mình đã không đến từ lâu - khu phố Việt gần Bolsa, nơi mười năm trước mình thường ghé khi đi công tác. Mục đích của chuyến đi không phải là kinh doanh. Mình muốn ăn một tô phở ở quán phở Bà Tư.

Quán phở Bà Tư - không phải tên thật, nhưng mình tạm gọi là Quán phở Bà Tư vì các bạn người Việt ở Cali, dù Bắc hay Nam, đều có một cái "quán phở Bà Tư" trong đời mình.

Cái quán mà bạn đã ăn cùng ba từ khi bạn còn nhỏ. Cái quán mà ba bạn từng dẫn bà Nội đến mỗi cuối tuần. Cái quán mà bạn đến sau khi tan tầm vào những đêm Cali se lạnh, ngồi ăn một tô phở tái nóng hổi, nhìn qua cửa kính thấy bảng hiệu tiếng Việt sáng đèn, và bạn cảm thấy - dù bạn cách Việt Nam mười nghìn cây số - bạn vẫn đang ở nhà.

Khi mình đến nơi tuần trước, quán phở Bà Tư đã đóng cửa. Trên cửa kính có một tờ giấy viết tay, dán bằng băng keo: "Cảm ơn quý khách đã ủng hộ chúng tôi suốt 30 năm. Chúng tôi không còn đủ sức để tiếp tục. Mong rằng các bạn vẫn nhớ đến chúng tôi." Bên dưới là chữ ký của bác chủ - một bác đã 72 tuổi, mở quán này cùng bác gái từ năm 1995, sau khi vợ chồng bác đến Mỹ từ Việt Nam với hai bàn tay trắng.

Mình đứng nhìn cánh cửa khoá đó hơn nửa tiếng. Mình không vào được. Nhưng mình thấy qua kính: những cái bàn đã bị phủ bằng vải trắng, những chiếc ghế xếp chồng lên nhau, cái bảng menu treo trên tường vẫn còn nhưng đã ngả màu vàng vì thời gian. Cái không gian đó - cái không gian đã chứng kiến 30 năm cuộc đời của một cộng đồng - đang chờ ngày bị dỡ bỏ để thay bằng một thứ gì khác. Có lẽ là một tiệm cần sa hợp pháp. Có lẽ là một quán cà phê chuyên phục vụ các bạn trẻ "digital nomad" - những người sẽ không bao giờ ngồi xuống ăn một tô phở của chú Hùng. Mình không biết. Mình chỉ biết là khu phố Việt mình đã từng yêu - đang biến mất, từng mảnh một.

Cuối tuần đó, mình đi tìm bác chủ. Tìm qua bạn bè, qua nhóm cộng đồng, cuối cùng cũng có số điện thoại. Mình gọi, xin được gặp. Bác - mình sẽ gọi là chú Hùng - đồng ý gặp mình ở một quán cà phê khác trong khu. Khi chú ngồi xuống ghế, mình thấy một người đàn ông đã 72 tuổi nhưng có cảm giác như 85. Tay chú run, mắt chú có quầng thâm rất sâu. Chú gọi một ly cà phê đen, đường ít. Chú nhìn ra cửa sổ một lúc, rồi bắt đầu kể.

Quán phở của chú mở năm 1995. Lúc đó chú 42 tuổi, đến Mỹ được 12 năm, đã làm đủ thứ nghề - rửa chén, sửa xe, làm móng cùng vợ. Khi tiết kiệm được 30 nghìn đô, chú quyết định mở quán phở. Năm đầu lỗ. Năm thứ hai lỗ. Đến năm thứ ba mới bắt đầu có lời. Sau 30 năm, quán phở của chú đã nuôi sống cả gia đình - hai đứa con đậu đại học, một đứa làm bác sĩ, một đứa làm luật sư. Quán phở đó là câu chuyện thành công của một gia đình tị nạn - cái câu chuyện mà chú đã hy vọng sẽ truyền lại cho thế hệ sau.

Vậy thì tại sao quán phở phải đóng?

Chú Hùng kể, từng cái một.

Cách đây năm năm, tiền thuê mặt bằng của chú là 4,800 đô một tháng. Năm ngoái, chủ nhà tăng lên 8,200 đô. Năm nay, định tăng lên 9,500 đô. Trong khi đó, số khách giảm dần. Khách quen của chú - những người đã ăn ở quán chú suốt 20-30 năm - phần lớn đã già, đã chuyển đi, hoặc đã mất. Thế hệ trẻ Việt-Mỹ không ăn phở như cha mẹ chúng nữa - chúng ăn poke bowl, chúng uống boba, chúng ăn ramen Nhật ở các tiệm trang trí đẹp hơn. Chú không trách chúng. Chú chỉ buồn.
Nhưng đó chưa phải là lý do chính chú đóng cửa.

Lý do chính, chú nói, là chú không còn cảm thấy an toàn nữa. Trong ba năm qua, quán chú đã bị đột nhập bốn lần - hai lần ban đêm, hai lần ngay giữa giờ làm việc. Lần cuối cùng, một thanh niên đi thẳng vào, không che mặt, mở quầy đăng ký, lấy đi 600 đô tiền mặt, rồi bình thản đi ra. Chú đã gọi cảnh sát. Cảnh sát đến sau 45 phút, làm biên bản, rồi đi. Không có gì xảy ra sau đó. Không có ai bị bắt. Không có ai chịu trách nhiệm. Chú đã thuê bảo hiểm - bảo hiểm tăng phí lên gấp ba lần trong hai năm. Chú đã thử gắn camera - camera ghi được hình rõ ràng, không ai làm gì với những hình đó. Cuối cùng, chú đã thuê hai người làm thay vì một, để không ai phải đứng quầy một mình. Chi phí tăng. Lợi nhuận giảm. Và cảm giác sợ hãi mỗi sáng khi mở cửa - cái cảm giác đó, chú nói, đã bắt đầu ăn vào sức khoẻ của chú.
"Tôi 72 tuổi rồi," chú nói, mắt nhìn xuống ly cà phê. "Tôi đã trải qua chiến tranh, đã vượt biên, đã ở trại tị nạn. Tôi không sợ đời sống khó khăn. Tôi đã sống cả đời với khó khăn. Nhưng tôi không thể tiếp tục mở cửa mỗi sáng với cảm giác không biết hôm nay ai sẽ đi vào quán mình, ai sẽ lấy đi cái gì, ai sẽ làm gì với vợ con tôi. Đó không phải là khó khăn nữa - đó là sự buông xuôi của một thành phố. Và khi một thành phố đã buông xuôi, một người 72 tuổi không thể tự mình giữ vững được nữa."
Chú dừng lại. Một lúc lâu sau, chú nói thêm: "Tôi đã đến nước Mỹ vì nó là một quốc gia có luật pháp. Bây giờ tôi đang nhìn thấy quốc gia này - hay ít nhất là cái thành phố này - dần mất đi cái mà tôi đã đến đây để tìm. Có lẽ chúng tôi sẽ chuyển sang Texas. Đứa con trai tôi đã chuyển sang Dallas hai năm trước - nó nói khu phố Việt ở đó đang phát triển, an toàn, sạch sẽ. Có lẽ chú thím tôi sẽ đi theo. Có lẽ đó là điều người Việt mình phải làm bây giờ - di cư lần nữa, ngay trong chính nước Mỹ."

Mình ngồi nghe và mình hiểu. Câu chuyện của chú Hùng không phải là câu chuyện cá biệt. Trong vòng năm năm qua, mình đã thấy điều này diễn ra ở khắp các "Little Saigon" của các thành phố lớn ven biển. Tiệm Việt đóng cửa. Cộng đồng Việt thưa dần. Những bảng hiệu tiếng Việt mờ đi, được thay bằng các thương hiệu khác - một tiệm cần sa, một quán bar, một cửa hàng tiện lợi của một chuỗi lớn. Bolsa không còn là Bolsa của hai mươi năm trước.
Bắc Cali không còn là Bắc Cali. Falls Church không còn là Falls Church. Các cộng đồng người Việt mà cha mẹ chúng ta đã xây dựng bằng ba mươi năm mồ hôi và nước mắt - đang biến mất trong vòng một thập kỷ niên.

Và họ đang đi đâu? Câu trả lời rất rõ ràng nếu bạn nhìn vào dữ liệu di cư: Texas. Florida. Georgia. Tennessee. Bắc Carolina. Các bang mà người Việt mười năm trước không bao giờ nghĩ tới, giờ đang đón nhận làn sóng người Việt từ Cali, từ Virginia, từ Washington bang. Houston Việt Nam đang bùng nổ. Atlanta Việt Nam đang lớn lên từng năm. Orlando và Tampa đang có những khu Việt mới. Đây không phải là sự trùng hợp. Đây là một cộng đồng đang bỏ phiếu bằng đôi chân của mình - đi tìm những nơi mà luật pháp còn có ý nghĩa, mà doanh nghiệp nhỏ còn có thể tồn tại, mà một cụ già 72 tuổi mở cửa quán mỗi sáng không phải lo lắng về việc ai sẽ bước vào.

Mình không muốn nói tên bất kỳ ai trong bài này. Mình không muốn nói tên thành phố, tên thị trưởng, tên chính sách cụ thể. Bởi vì các bạn đã đủ thông minh để tự hiểu. Bạn đã thấy điều gì xảy ra ở những thành phố nào. Bạn đã thấy quyết định nào dẫn đến kết quả nào. Bạn không cần Ryan Phan phải vẽ ra cho bạn. Bạn cần Ryan Phan nói lên một điều mà ít ai trong cộng đồng dám nói thành lời: cộng đồng người Việt của chúng ta đang trả giá cho những thử nghiệm xã hội mà chúng ta không bao giờ được hỏi ý kiến. Quán phở của chú Hùng không đóng cửa vì kinh tế Mỹ. Quán phở của chú Hùng đóng cửa vì một thành phố đã từ bỏ trách nhiệm cơ bản của nó - bảo vệ những người làm ăn lương thiện. Khi một thành phố từ bỏ trách nhiệm đó, không phải tầng lớp giàu chịu hậu quả đầu tiên.

Không phải các CEO ở các toà nhà cao tầng có bảo vệ riêng. Người chịu hậu quả là những chú Hùng - những người mở quán phở từ năm 1995, đã đóng thuế suốt 30 năm, đã nuôi hai đứa con thành tài, và bây giờ ở tuổi 72 phải đóng cửa giấc mơ Mỹ của mình vì một thành phố không còn an toàn nữa.

Trước khi mình rời quán cà phê, chú Hùng hỏi mình một câu mà mình sẽ nhớ rất lâu. Chú nói: "Cậu Ryan, cậu viết về cộng đồng mình. Cậu có thể viết giùm chú một điều được không? Chú không cần nổi tiếng. Chú chỉ muốn các cô chú thế hệ chú biết rằng - đóng cửa quán không phải là vì chú yếu. Không phải là vì chú thua. Là vì cuộc chơi đã thay đổi, và chú không còn sức để đánh cuộc nữa.

Chú muốn các con cháu của chú - và của các cô chú khác - hiểu được điều này. Để chúng không trách thế hệ chú đã bỏ cuộc. Để chúng hiểu rằng có những cuộc chơi mà mình không bỏ - mà cuộc chơi tự bỏ mình."

Mình đã hứa với chú. Bài viết này là cách mình giữ lời hứa đó.

Khu phố Việt của tuổi thơ mình đã không còn. Quán phở Bà Tư đã đóng. Bảng hiệu tiếng Việt đang mờ dần. Nhưng câu chuyện của chú Hùng - và của hàng nghìn chú thím khác như chú - không nên mờ theo. Bởi vì khi chúng ta để cho câu chuyện của họ bị quên đi, chúng ta đang để cho cái lý do thật sự khiến cộng đồng mình biến mất cũng bị quên theo. Và một cộng đồng không hiểu được vì sao mình đang tan rã - là một cộng đồng không có cách nào để giữ mình lại.

Còn bạn - khu phố Việt mà bạn lớn lên, mười năm trước so với mười năm nay, đã thay đổi thế nào? Và bạn nghĩ điều gì đã thật sự xảy ra ở đó?

Fw: NGƯỜI VIỆT ĐANG LẶNG LẼ RỜI CALIFORNIA - VÀ HỌ ĐANG ĐI ĐÂU?

NGƯỜI VIỆT ĐANG LẶNG LẼ RỜI CALIFORNIA - VÀ HỌ ĐANG ĐI ĐÂU?

Trong sáu tháng qua, mình đã nhận được sáu tin nhắn riêng từ bạn bè người Việt - hầu hết ở California - hỏi về Atlanta. Một anh chủ tiệm nail ở Garden Grove hỏi về giá nhà, về tiền điện, về việc mở tiệm ở đâu đông người Việt. Một chị giáo viên ở San Jose hỏi về trường học cho con. Một chú bác sĩ về hưu hỏi về cộng đồng Việt và các nhà thờ. Sáu tin nhắn trong sáu tháng - tất cả đều bắt đầu bằng cùng một câu mở: "Em ơi, anh/chị đang tính chuyển đi, cho hỏi vài chuyện được không?"

Mình không phải là người duy nhất nhận những tin nhắn này. Mình hỏi vài người bạn Việt ở Houston, ở Dallas, ở Nashville, ở Orlando - ai cũng nói chuyện y hệt. Có một cuộc di cư đang diễn ra trong cộng đồng người Việt mình, lặng lẽ và đều đặn, không có truyền thông nào đưa tin, không có chính trị gia nào nhắc đến. Người Việt đang rời California. Họ rời Bắc Cali. Họ rời Nam Cali. Họ rời cả những "Little Saigon" mà cộng đồng mình đã xây dựng bằng 50 năm mồ hôi và nước mắt. Và họ đang đi đến những nơi mà 10 năm trước, không ai trong chúng ta nghĩ tới: Texas, Florida, Georgia, Tennessee, Bắc Carolina.

Đây không phải là quan sát chính trị. Đây là quan sát nhân khẩu học. Số liệu của U.S. Census, của các công ty bất động sản, của các tiệm Việt đang mở mới ở các bang miền Nam - đều xác nhận điều này. Câu hỏi không phải là "có thật không". Câu hỏi là: tại sao?
Trong vài tuần qua, mình đã nói chuyện với một số gia đình đã chuyển đi - hoặc đang tính chuyển. Tất cả đều xin được không nêu tên thật, vì họ không muốn gây ồn ào - nhưng họ đồng ý cho mình kể câu chuyện của họ. Đây là bốn câu chuyện điển hình. Mình tin trong cả bốn, bạn sẽ thấy một người thân nào đó của mình.

Anh Phong và chị Lan - chủ tiệm nail, 55 tuổi
Garden Grove, California → Houston, Texas (chuyển năm 2024)
Anh chị Phong đã sống ở Garden Grove 28 năm. Họ mở tiệm nail đầu tiên năm 1999, sau đó mở thêm hai tiệm nữa. Năm 2024, họ bán cả ba tiệm và chuyển hết gia đình về Houston.

Anh Phong kể: "Cách đây mười năm, tiền thuê tiệm của tui là 3,500 đô một tháng. Năm ngoái, chủ nhà tăng lên 7,800. Không phải chủ nhà ác. Là vì property tax tăng, là vì insurance tăng, là vì mọi thứ tăng. Tui không tăng giá làm nail kịp được - khách đâu chấp nhận trả 80 đô cho cái mà năm năm trước họ trả 50. Mỗi tháng tui làm thêm để giữ cho không lỗ, không phải để có lời. Đến một lúc, vợ tui nói: 'Anh ơi, mình đã 55 tuổi rồi. Mình không thể làm thêm nữa.'"
Chị Lan tiếp: "Tụi tui có hai đứa con đậu đại học. Đứa lớn nó làm engineer ở Houston, nó kêu má chuyển về với nó. Lúc đầu tui ngại lắm - cả đời mình ở Cali, bạn bè ở Cali, nhà thờ ở Cali. Nhưng tui qua thăm Houston một tuần. Tui đi chợ Việt. Tui đi nhà thờ Việt. Tui ăn phở. Tui thấy - nó cũng có Cali, chỉ là ấm hơn và rẻ hơn. Sau khi về, tui bàn với chồng. Sáu tháng sau, tụi tui bán nhà."

Mình hỏi anh chị: ngoài chuyện kinh tế, có lý do nào khác không?
Anh Phong im lặng một lúc lâu. Rồi anh nói: "Tui không muốn nói chính trị. Nhưng tui nói thực, ba năm gần đây, khu phố tui ở bắt đầu khác. Có những thứ trên đường mà mười năm trước không có. Tui sợ - không phải sợ cho tui, mà sợ cho hai đứa cháu nhỏ của tui. Ở Houston, tui đi chợ ban đêm vẫn an toàn. Đó là cái mà tui đã từng có ở Cali - và đã mất."

Chị Hương và anh Bình - kỹ sư phần mềm, 38 và 40 tuổi
San Jose, California → Dallas, Texas (chuyển năm 2023)
Anh chị Bình thuộc thế hệ F1.5 - sinh ở Việt Nam, đến Mỹ khi còn nhỏ. Hai vợ chồng đều làm tại các công ty công nghệ ở Silicon Valley. Năm 2023, cả hai chuyển sang Dallas, vẫn làm remote cho công ty cũ thêm sáu tháng trước khi tìm việc mới.

Chị Hương kể: "Vợ chồng em thu nhập gộp gần 400 ngàn đô một năm. Theo bất kỳ tiêu chuẩn nào, đó là rất nhiều tiền. Nhưng ở San Jose, sau khi đóng thuế, tiền nhà, tiền nhà trẻ cho con, tiền xăng, tiền chợ - tụi em không dành dụm được bao nhiêu. Tụi em thuê apartment ba phòng ngủ, 4,200 đô một tháng. Mua nhà ở khu vừa phải cho gia đình thì 1.8 triệu đô. Tụi em tính, nếu cứ tiếp tục ở đó, đến 50 tuổi tụi em vẫn không thể mua nhà mà không bị stress tài chính."

Anh Bình tiếp: "Đến Dallas, tụi em mua được căn nhà 4 phòng ngủ, 3,000 sqft, có sân vườn, ở khu trường học rất tốt - giá 580 ngàn đô. Tức là chưa bằng một phần ba giá nhà tương đương ở Bay Area. Thuế thu nhập tiểu bang? Không có. Thuế bất động sản cao hơn một chút, nhưng tổng thuế tụi em đóng vẫn thấp hơn nhiều. Tụi em đã làm phép tính rất kỹ - và quyết định không phải là khó."
Mình hỏi: còn về cộng đồng và văn hoá Việt thì sao?

Chị Hương cười: "Đó là cái em không ngờ. Em tưởng Dallas sẽ không có gì cho người Việt. Hoá ra ngược lại - có khu phố Việt rất lớn ở Garland và Arlington. Có chợ Việt, có nhà thờ Việt, có chùa, có nhà hàng Việt mới mở mỗi tháng. Em thấy hơi nhớ phong cách Bắc Cali - nhưng cộng đồng Việt ở Texas đang phát triển, không phải đang co lại như ở Cali."

Bác Tâm - về hưu, 71 tuổi
Westminster, California → Orlando, Florida (chuyển năm 2025)
Bác Tâm đến Mỹ năm 1981, sống ở Westminster gần như cả đời. Vợ bác mất ba năm trước. Hai đứa con đã có gia đình - một ở Orlando, một ở Atlanta. Năm 2025, bác bán căn nhà cũ ở Westminster và chuyển về với con gái ở Orlando.

Bác Tâm nói: "Tôi không cần đi đâu xa. Tôi đã 71 tuổi rồi. Vợ tôi đã mất. Tôi muốn ở gần con cháu. Đó là lý do đầu tiên. Nhưng còn lý do khác. Căn nhà tôi ở Westminster, tôi mua năm 1995 giá 145 ngàn đô. Tôi bán năm 2025 được 1.2 triệu đô. Cộng với tiền hưu và tiền tiết kiệm, tôi có thể mua một căn nhà nhỏ gần con gái ở Orlando, vẫn còn dư đủ tiền sống thoải mái trong 15-20 năm còn lại. Ở Cali, sau khi bán nhà, tôi không thể mua lại được căn nào tương tự - giá đã tăng quá cao. Tôi sẽ phải đi thuê, hoặc vào assisted living. Tôi không muốn cả hai."

Bác trầm ngâm một lúc rồi nói thêm: "Còn một chuyện khác mà tôi không muốn nói nhưng tôi sẽ nói. Westminster mà tôi đã ở 44 năm - không còn là Westminster của tôi. Nó đã thay đổi. Tôi không trách ai. Đó là cuộc đời. Nhưng khi mọi thứ xung quanh đã thay đổi, một ông già 71 tuổi không có vợ - không có lý do gì để ở lại. Tôi đi tìm cái gì còn quen thuộc với tôi. Orlando, có cộng đồng Việt đang lớn lên. Tôi sẽ ở đó."

Chú Sơn và thím Hoa - chủ nhà hàng phở, 50 tuổi
Oakland, California → Nashville, Tennessee (chuyển năm 2024)
Chú thím Sơn mở quán phở đầu tiên ở Oakland năm 2005. Quán phát triển, năm 2018 họ mở thêm quán thứ hai. Năm 2024, họ đóng cả hai quán và mở một quán mới ở Nashville.

Thím Hoa kể: "Chuyện đóng quán ở Cali, anh nào làm nhà hàng cũng biết. Tiền thuê tăng, tiền nguyên liệu tăng, lương minimum wage tăng mỗi năm. Quan trọng nhất là khách quen của tụi tui - khách đã ăn ở quán 20 năm - phần lớn họ đã dọn đi. Doanh thu giảm dần. Đến năm 2023, tụi tui bắt đầu lỗ. Một năm sau, tụi tui quyết định đóng cửa."

Chú Sơn kể tiếp về Nashville: "Có người bạn của tui đã chuyển về Nashville cách đó năm năm, làm tiệm phở rồi. Anh ấy gọi tụi tui: 'Anh chị qua đây đi. Ở đây người Mỹ thèm phở mà không có quán nào. Anh chị mở quán, khách đông không kịp phục vụ.' Tụi tui qua xem một tuần. Đúng vậy thật. Cộng đồng Việt ở Nashville còn nhỏ - chỉ vài ngàn người - nhưng người Mỹ địa phương yêu phở, yêu bánh mì, yêu cà phê sữa. Tụi tui mở quán giữa năm 2024. Sáu tháng sau đã có lời. Đó là cảm giác mà tụi tui không có ở Oakland trong năm năm cuối."
Mình hỏi: chú có nhớ Cali không?

Chú Sơn cười: "Có chứ. Tui nhớ thời tiết. Tui nhớ vài người bạn cũ. Nhưng cuộc sống ở đây - thật sự - là cuộc sống mà tui đã đến Mỹ để tìm. Nashville còn giữ được những thứ mà Oakland đã mất. Một thành phố sạch sẽ. Người dân chào hỏi nhau trên đường. Cảnh sát đến nhanh khi mình gọi. Trẻ em chạy chơi trong xóm. Tui không nói Cali xấu - tui chỉ nói nó đã thay đổi. Và tui đã già để đợi nó thay đổi lại."

Sau bốn cuộc trò chuyện này, mình ngồi lại và suy nghĩ về điều mình vừa nghe. Bốn gia đình, bốn câu chuyện khác nhau, nhưng có một sợi chỉ chung. Họ không phải là những người ghét California. Họ đã yêu California trong nhiều thập kỷ. Họ đã xây dựng cuộc đời ở đó. Họ không rời đi với sự giận dữ - họ rời đi với một nỗi buồn lặng thầm. Họ rời đi vì California - cái California mà họ đã đến để tìm - đã thay đổi đến mức họ không còn nhận ra. Và khi một nơi đã thay đổi đến mức không nhận ra, di cư không phải là sự phản bội. Đó là sự sinh tồn.

Cái mà các bạn cần thấy trong câu chuyện này không phải là California "tệ" hay Texas "tốt". Cái cần thấy là: một cộng đồng có suy nghĩ - một cộng đồng đã sống qua nhiều biến động lịch sử - đang đưa ra một quyết định tập thể. Không có ai bảo họ phải đi. Không có chính phủ nào ép họ rời. Họ tự đi, vì họ đã nhìn vào tương lai và đưa ra một phán xét. Đó là cái mà các nhà nhân khẩu học gọi là "voting with your feet" - bỏ phiếu bằng đôi chân. Khi một cộng đồng bỏ phiếu bằng đôi chân, đó là cách bỏ phiếu chân thật nhất trên đời. Người ta có thể nói dối khi điền lá phiếu giấy. Nhưng người ta không dối được khi chọn nơi để sống cả phần đời còn lại của mình.

Người Việt mình đang bỏ phiếu bằng đôi chân. Họ đang đi từ Cali, từ Virginia, từ Washington bang - đến Texas, Florida, Tennessee, Georgia, Bắc Carolina. Họ không đi vì họ cuồng tín bang đỏ. Họ đi vì những điều rất thực tế: giá nhà mà họ có thể mua được, trường học mà họ tin tưởng cho con, khu phố mà họ thấy an toàn, chính sách thuế mà họ thấy công bằng, và - quan trọng nhất - cảm giác rằng họ vẫn được tôn trọng như một cộng đồng đã đóng góp vào xã hội Mỹ. Khi một nơi cho họ những điều đó - họ ở. Khi một nơi không cho - họ đi.

Mười năm nữa, bản đồ người Việt ở Mỹ sẽ khác hôm nay. Houston có thể vượt qua San Jose về dân số người Việt. Atlanta có thể trở thành một trong những trung tâm văn hoá Việt lớn của Mỹ. Orlando, Tampa, Nashville, Raleigh có thể có những "Little Saigon" mới. Đây không phải là dự đoán xa xôi. Đây là điều đang xảy ra ngay bây giờ, từng tuần, từng tháng. Câu hỏi không phải là "có không". Câu hỏi là: cộng đồng các bạn đang ở đâu trên dòng chảy này?

Còn bạn - bạn có một người bạn, một người thân, một đồng hương đã chuyển từ Cali về bang đỏ trong năm năm qua không? Họ nói gì về cuộc sống mới? Và quan trọng hơn - chính bạn, có đang bắt đầu suy nghĩ về chuyện chuyển đi không?

-- Góc nhìn khác -- — in Atlanta, GA

Fw: Đưa Bố Vào Nursing Home

Đưa Bố Vào Nursing Home

Con trai kéo tấm mền đắp lại trên ngực bố cho ngay ngắn và nói:

– Bố vào nursing home thì tốt hơn.

Cô con gái kiên nhẫn dỗ dành:

– Anh con nói đúng đấy bố mẹ ạ. Ở đấy dù sao cũng có người chăm sóc hơn ở nhà, chúng con ở xa, mẹ thì đau yếu xương khớp đi đứng khó khăn làm sao chăm sóc bố lâu dài được.

Ông Hùng nằm trên giường mặt vẫn sưng sỉa giận dỗi quay vào phía trong tường không thèm nhìn hai đứa con. Ông xẵng giọng:

– Chúng mày muốn tống bố mày vào nursing home cho yên chuyện chứ gì. Tao nhất định là “không”.

Bà Hùng bảo hai con:

– Cứ để từ từ. Hai con yên tâm, mẹ vẫn chăm sóc bố được mà.

Bà Hùng cũng cảm thấy không vui và áy náy nếu để chồng vào nursing home. Nơi ấy không thích hợp về chuyện ăn ở đã đành mà gia đình bà còn “mang tiếng” với họ hàng và bạn bè, vợ con sờ sờ ra đó mà mang ông vào nursing home.

Con trai ở tiểu bang khác hôm nay về thăm bố, con gái ở cùng thành phố nhưng xa nhà cha mẹ gần 1 giờ xe. Cả hai đều có gia đình riêng và công việc của chúng.

Hai con đã ra phòng ngoài, chỉ còn hai ông bà.

– Bà lấy cho tôi miếng nước.

Bà Hùng đứng lên đi rót cho ông một ly nước có cắm sẵn ống hút. Uống vài hụm nước xong ông Hùng quay trở lại vụ nursing home:

– Tôi hỏi bà nếu vào nursing home lúc tôi muốn uống nước như thế này biết gọi ai? Còn bao nhiêu thứ khác nữa đâu dễ mỗi lúc mỗi gọi hay nhờ được người ta. Không đâu bằng nhà mình.

Ông oán trách:

– Người ta nói con cái ở Mỹ vô tâm, không có tình cảm với cha mẹ như ở Việt Nam, thật đúng với nhà này.

Rồi ông rên rỉ kể tội hai con:

– Có hai con mà chưa chắc nhờ được đứa nào, con trai lấy vợ Mỹ, con dâu Mỹ chồng nó mà bệnh hoạn nó cũng tống vào nursing home chứ nói gì bố chồng. Còn đứa con gái, tôi với bà từng giúp đỡ chăm sóc con nó, hai cháu ngoại từ lúc sinh ra đến khi chúng đến tuổi đi học, bây giờ tôi bệnh con gái có dám rước tôi về nhà nó để chăm sóc không?

– Ông đừng nghĩ thế mà oan cho con, xã hội Mỹ có dạy con cái vô tâm với cha mẹ đâu.

Ông Hùng trách con cho hả giận chứ ông biết hai con mình không tệ như con người ta. Ông không thích sống ở nursing home và khăng khăng nghĩ hoàn cảnh mình không cần đến nursing home nhưng ông Hùng thừa hiểu rằng nursing home vẫn là lựa chọn cuối cùng và hợp lý cho nhiều trường hợp.

Vợ chồng ông Hùng từng xem you tube và đọc báo mạng Việt Nam vụ con cái tị nạnh nhau không ai chịu chăm sóc mẹ già ốm đau nằm liệt giường, người con gái phải trông mẹ dài hạn đã căng thẳng và bực tức để người mẹ bệnh hoạn này ra ngoài hiên nhà nằm cho hàng xóm biết rằng các anh chị đã chẳng ai đoái hoài đến mẹ. Báo chí đưa tin và chụp hình thật đau lòng.

Vụ án chấn động Ấn Độ là con trai quẳng mẹ từ sân thượng chung cư xuống đường chết thảm khốc chỉ vì vợ chồng anh ta quá mệt mỏi căng thẳng khi phải chăm sóc bà mẹ liệt người ngồi xe lăn. Bà mẹ Ấn Độ trước kia là giáo viên, đã nuôi dạy 3 đứa con, hai gái một trai ăn học nên người. Họ đều có công việc tốt trong xã hội.

Hai trường hợp trên con cái không thể chăm sóc mẹ được thì cùng nhau góp tiền gởi mẹ vào viện dưỡng lão có phải là tốt hơn không.

Bà Hùng vỗ về ông:

– Đừng lo, ông vẫn ở nhà với tôi …

Bà sẽ cố gắng tự tay chăm sóc ông cho đến khi nào không thể. Có ông ở nhà dù ông nằm một chỗ cũng ấm nhà ấm lòng.

Ông Hùng bị stroke ở tuổi ngoài 70 phải ngồi xe lăn một năm nay, may mắn là đầu óc vẫn tỉnh táo và nói năng được, sau thời gian tập luyện ông có thể lần bước đôi chút khi có người giúp đỡ. Bà Hùng đăng báo Việt tìm người phụ giúp bà chăm sóc ông.

Bà thua ông vài tuổi, bản thân bà bị bệnh đau khớp đầu gối mấy năm nay, đứng lên ngồi xuống đều khó khăn lại thêm bị đường huyết cao dễ bị xây xẩm mệt mỏi. Người giúp việc làm theo giờ, thời gian còn lại bà phải một mình chăm ông, thuê người ở lại nhà 24/24 chăm sóc người bệnh bất kể giờ giấc nào rất tốn tiền và rất khó tìm, đơn giản là vì ở Mỹ không có người nghèo mạt như ở Việt Nam. Họ nghèo cũng có tiền chính phủ trợ cấp nên chẳng tội gì làm công việc quá vất vả dù được trả tiền mặt cao.

Nhiều người Việt về già lo ngại vào sống ở nursing home không có người thân bên cạnh, đồ ăn thức uống kiểu Mỹ không hợp. Nhưng bên cạnh những bất tiện này còn có những ưu điểm khác, xung quanh có bạn già cùng trang lứa, có nhân viên phục vụ mọi nhu cầu thuốc men, ăn uống, tắm rửa… dù họ là người dưng nước lã, dù họ không tận tình chu đáo hay đôi lúc đối xử không tốt nhưng có còn hơn không. Ở nhà con cháu chăm lo quanh năm suốt tháng như thế, chúng sẽ căng thẳng và xem mình như… gánh nợ đời chứ không phải chúng luôn hiếu thảo tươi cười hầu hạ dạ vâng. Nhiều ông bà già sống với con cái khi giận hờn tuyên bố ngon lành:

– Mai mốt tao vô nursing home ở khỏi phiền hà tụi bay.

Làm như nursing home là cửa chùa rộng mở cho khách thập phương. Ngoại trừ những ông bà bấy lâu nay hưởng welfare trợ cấp nhà nước thì không tốn tiền nursing home, các ông bà có biết đâu vào nursing home phải có tiền, không rẻ đâu, bình dân cũng 5-6 ngàn một tháng, (bay gio tu $10,000 dollars tro len/1 thang) tốt hơn thì cả chục ngàn một tháng,

Trước đây mỗi lần xem những you tube quay cảnh ở Việt Nam, những ông bà già phải đi bán vé số lang thang cả ngày trên đường phố, các bà già còng lưng gồng gánh buôn bán ngoài chợ. Bà Hùng đã bùi ngùi tội nghiệp cho họ. Bây giờ bà Hùng đau đôi chân, ông Hùng ngồi xe lăn bà lại thấy ghen tị với họ, tuy nghèo khổ vất vả họ còn đôi chân đi đứng bươn chải ngoài đường ngoài chợ là họ còn sức khỏe, thứ mà bao người đang mơ ước.

Người giúp việc bỗng xin nghỉ không biết vì chán công việc này hay vì kiếm được chỗ khác vừa ý hơn. Bà Hùng lại đăng báo tìm người, có người gọi đến hỏi han đủ thứ rồi bặt tăm luôn, có người nói suy nghĩ sẽ trả lời sau mà đợi mãi vẫn chưa thấy gọi lại. Trong thời gian tìm người, cuối tuần con gái về phụ bà tắm rửa cho ông, thay khăn trải giường chăn mền cho sạch sẽ. Ông Hùng thấy vợ con vất vả vì mình nên không còn làm mặt lạnh với con nữa.

Một buổi tối bà đẩy xe lăn đưa ông vào restroom, loay hoay thế nào mà khi bà đang đỡ ông đứng dậy thì bà ngã lăn ra còn ông may mắn ngồi thụp lại trong xe lăn an toàn. Nếu lúc ấy ông cũng ngã nhào theo bà, nếu lúc ấy cả hai cùng không thể đứng dậy nổi thì không biết tình hình này sẽ ra sao?

Ông Hùng chứng kiến cảnh vợ ngã đã hoảng sợ vì ông suýt bị ngã theo bà, ông mặc cảm, xót xa đã bất lực không thể giúp bà được gì, ông không thể đứng dậy ra ngoài chỉ vài bước để với tay cầm cái điện thoại mà gọi 911 nếu như bà bất tỉnh, bà ngã mạnh và đau lắm, may mà đầu không va chạm vào đâu…

Bà ngồi lặng người trên sàn nhà cho đỡ mệt vài phút sau mới cố gắng tự chống tay, tự vịn đứng lên được và giúp chồng cho xong việc.

Sau nhiều ngày suy nghĩ đắn đo ông Hùng tự động gọi phôn cho con gái và nói một câu:

– Đưa bố vào nursing home.

Quyết định điều này ông Hùng chẳng vui vẻ chút nào nhưng ông đã biết mình không còn con đường nào khác. Nếu lỡ vợ ông có bề gì, nằm một chỗ như ông thì cả hai sẽ cùng khổ, sẽ là gánh nặng cho các con biết bao.

Bà Hùng hiểu chồng hơn bao giờ hết. Đúng như vợ chồng bà từng suy nghĩ bấy lâu, nursing home không là lựa chọn hàng đầu mà là sự lựa chọn sau cùng rất xứng đáng và cần thiết.

Con đã tìm một nursing home cách nhà khoảng 15 phút để tiện cho bà lái xe đến thăm ông. Lúc hờn dỗi thì oán trách con nhưng ông biết hai con vẫn lo cho ông trong điều kiện có thể.

Đã chuẩn bị sẵn tinh thần chấp nhận “nursing home” thế mà hôm khăn gói rời nhà ông nghẹn ngào không ngăn được giọt nước mắt. Bà dấu ông lau vội dòng lệ, cầm tay ông nói đùa cho ông vui:

– Đi vào nursing home cách nhà mình có “vài bước” mà ông làm như đi tù đày biệt xứ Côn Đảo. Vào đó ông ráng uống thuốc đầy đủ và ăn uống để giữ gìn sức khỏe, món ăn Mỹ có món nọ món kia, ông lựa món nào… giống giống món Việt của mình mà ăn. Một ngày nào đó tôi không lết nổi thì sẽ vào đấy đoàn tụ với ông.

Ông Hùng cảm động:

– Thì cũng là…”cách biệt” tôi với bà, là rời căn nhà, rời cách sống quen thuộc mấy chục năm nay đến một nơi kiểu sống lạ hoắc sao không buồn. Bà ơi, bà yếu bà bệnh vào đây ở với tôi thành hai người handicap ngày ngày nhìn nhau chứ giúp được gì nhau, tôi cầu mong bà đủ sức khỏe đến thăm tôi thường xuyên là đủ vui rồi.

Con gái thông cảm tâm tình của cha mẹ:

– Anh con ở xa, con sẽ thường xuyên đưa hai cháu đến thăm mẹ và thăm bố.

Bà Hùng bùi ngùi thương chồng, thương con cháu vẫn nghĩ đến cha mẹ. Bà an ủi cho ông an lòng:

– Ở tuổi già như chúng ta rồi ai cũng có cuộc chia tay kẻ mất người còn, tôi và ông may mắn chỉ chia tay nhau vì chỗ ở, may mắn vì vẫn còn con cái để mắt tới. Tôi vẫn còn sức mỗi ngày lái xe đến nursing home thăm ông. Chúng mình lại… chờ mong gặp nhau như thuở ban đầu mình từng hẹn hò ông nhé.

– Tôi sẽ cố gắng làm quen nơi ở mới, bà ở nhà giữ gìn sức khỏe để còn đến thăm tôi.

Bà Hùng mỉm cười:

– Tôi nhớ ngày xưa mỗi lần hẹn hò gặp nhau ông đều mang tặng tôi một bó hoa… Nay tôi đến nursing home gặp ông tôi sẽ mang tặng….

– Ừ… tôi đã tặng bà bó hoa Hồng đẹp lắm… Thế bà đến nursing home sẽ tặng tôi hoa gì?

– Tôi sẽ mang tặng ông, hôm thì bánh bao, bánh giò, hôm thì bánh xèo, bánh bèo hay bánh ướt chả lụa với nước mắm tỏi ớt v.v… mấy món to go mà ông yêu thích. Tôi biết chắc là ông sẽ thèm sẽ nhớ những món ăn Việt Nam lắm.

Nguyễn Thị Thanh Dương  

(May. 11- 2026)